റമദാനും കുടുംബബന്ധം ചേർക്കലും

വിശുദ്ധ ഖുർആനിലെ നിരവധി ആയത്തുകളിലൂടെയും പ്രവാചകൻ സ്വല്ലല്ലാഹു അലൈഹിവസല്ലമ തങ്ങളുടെ നൂറുകണക്കിന് ഹദീസുകളിലൂടെയും ദീനുൽ ഇസ്ലാം നിഷ്കർഷിക്കുന്ന വളരെ സുപ്രധാനമായ ഒരു അമലാണ് കുടുംബബന്ധം ചേർക്കൽ. ഒരു മനുഷ്യന്റെ ഐഹിക ജീവിതത്തിന്റെയും പാരത്രിക ജീവിതത്തിന്റെയും വിജയത്തിന്റെ വിവിധ കാരണങ്ങളെ കുടുംബബന്ധം ചേർക്കുന്നതുമായി അല്ലാഹു ബന്ധപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ബന്ധങ്ങളിൽ വിള്ളൽ ഉണ്ടാകുന്നത് അല്ലാഹുവിന്റെ റഹ്മത്തിൽ നിന്ന് ദൂരത്താകുവാൻ കാരണമാവുകയും പരലോകത്ത് പരാജയപ്പെടുന്നതിന് നിമിത്തമാവുകയും ചെയ്യും. കുടുംബബന്ധങ്ങൾ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ അടങ്ങുന്ന സമൂഹം ഒരു ശക്തമായ കോട്ട പോലെയായിരിക്കും. അത്തരം സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് ലോകത്തിന് വെളിച്ചം നൽകുന്ന നേതാക്കളും ചിന്തകരും പ്രബോധകരും വളർന്നുവരും.

ഭാഷാ പണ്ഡിതനായ അസ്ഫഹാനി പറയുന്നു: “റഹിം (الرحم) എന്നാൽ സ്ത്രീയുടെ ഗർഭാശയമാണ്. ഒരേ ഗർഭപാത്രത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നവർ (രക്തബന്ധമുള്ളവർ) എന്ന നിലയിലാണ് ബന്ധുക്കൾക്ക് ഈ പേര് വന്നത്.” മാതാപിതാക്കൾ വഴിയുള്ള അടുത്ത ബന്ധുക്കളാണ് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്. കുടുംബബന്ധം ചേർക്കുക എന്നാൽ വാക്കു കൊണ്ടും പ്രവൃത്തി കൊണ്ടും ബന്ധുക്കൾക്ക് നന്മ ചെയ്യുക എന്നതാണ്. അവരെ സന്ദർശിക്കുക, സുഖവിവരങ്ങൾ അന്വേഷിക്കുക, ആവശ്യങ്ങളിൽ സഹായിക്കുക എന്നിവയെല്ലാം ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. വിശുദ്ധ റമദാൻ ഇതിന് നല്ലൊരു അവസരമാണ്. പരസ്പര സന്ദർശനങ്ങളും ഹദിയകളും കൈമാറി ബന്ധങ്ങൾ ഊഷ്മളമാക്കേണ്ട മാസമാണ് പുണ്യമായ റമദാൻ. റമദാൻ മുവാസാത്തിന്റെ (പരസ്പരം ആശ്വസിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ) മാസമാണല്ലോ. അതിന് അല്ലാഹു ധാരാളം പ്രതിഫലങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

1. കുടുംബ ബന്ധം ചേർക്കുന്നത് ഈമാനിന്റെ അടയാളമാണ്

ഇസ്ലാം കുടുംബബന്ധത്തിന് നൽകുന്ന പ്രാധാന്യം അത് വിശ്വാസവുമായി (ഈമാൻ) നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു എന്നതാണ്. കേവലമൊരു സാമൂഹിക മര്യാദ എന്നതിലുപരി, അല്ലാഹുവിലും പരലോകത്തിലുമുള്ള ഒരാളുടെ വിശ്വാസം പൂർണ്ണമാകണമെങ്കിൽ അയാൾ കുടുംബബന്ധം കാത്തുസൂക്ഷിക്കണമെന്ന് ശരീഅത്ത് നിഷ്കർഷിക്കുന്നു. അല്ലാഹുവെ സൂക്ഷിക്കൽ എപ്രകാരം ഇസ്ലാമിൽ പ്രാധാന്യമാണോ, അതിനോട് ചേർത്ത് വിശുദ്ധ ഖുർആനിൽ ഒരു സ്ഥലത്ത് കുടുംബബന്ധത്തെ അല്ലാഹു പറയുന്നുണ്ട്. കുടുംബബന്ധത്തിന്റെ പ്രാധാന്യവും ദീൻ അതിനു നൽകുന്ന ഗൗരവവും എത്ര വലുതാണ് എന്ന് ഈ ആയത്തിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാം:

وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالْأَرْحَامَ ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا (സൂറത്തുന്നിസാഅ്: 1) “ഏതൊരു അല്ലാഹുവിന്റെ പേരിൽ നിങ്ങൾ അന്യാന്യം അവകാശങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നുവോ, ആ അല്ലാഹുവെ നിങ്ങൾ സൂക്ഷിക്കുക; കുടുംബബന്ധങ്ങളെയും (നിങ്ങൾ സൂക്ഷിക്കുക). തീർച്ചയായും അല്ലാഹു നിങ്ങളുടെ മേൽ കൃത്യമായ നിരീക്ഷകൻ ആകുന്നു.”

കുടുംബബന്ധം മുറിക്കുന്നതിനെ അല്ലാഹുവിനോടുള്ള കരാർ ലംഘിക്കുന്നതിനോടാണ് ഖുർആൻ ഉപമിച്ചിരിക്കുന്നത്. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَالَّذِينَ يَنقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِن بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَن يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ ۙ أُولَٰئِكَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَلَهُمْ سُوءُ الدَّارِ (സൂറത്തുർറഅ്ദ്: 25) “അല്ലാഹുവിനോടുള്ള കരാർ ഉറപ്പിച്ചതിനുശേഷം അത് ലംഘിക്കുകയും, ചേർക്കപ്പെടണമെന്ന് അല്ലാഹു കല്പിച്ചതിനെ (കുടുംബബന്ധത്തെ) മുറിച്ചുകളയുകയും ഭൂമിയിൽ കുഴപ്പമുണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരാരോ അവർക്കാണ് ശാപമുള്ളത്; അവർക്കാണ് ചീത്ത സങ്കേതവുമുള്ളത്.”

പ്രവാചകൻ (സ) കുടുംബബന്ധത്തെ ഈമാനിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു:

“ആരെങ്കിലും അല്ലാഹുവിലും അന്ത്യദിനത്തിലും വിശ്വസിക്കുന്നുവെങ്കിൽ അവൻ തന്റെ കുടുംബബന്ധം ചേർക്കട്ടെ.” (ബുഖാരി, മുസ്ലിം).

ഈ ഹദീസിൽ കുടുംബബന്ധം ചേർക്കുന്നതിനെ അല്ലാഹുവിലുള്ള വിശ്വാസത്തോടൊപ്പമാണ് ചേർത്തു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. ഇത് ഈ കർമ്മത്തിന്റെ ഗൗരവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. മറ്റൊരു ഹദീസിൽ ഇപ്രകാരം കാണാം:

“കുടുംബബന്ധം മുറിക്കുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പ്രവേശിക്കുകയില്ല.” (ബുഖാരി, മുസ്ലിം).

വിശ്വാസിയുടെ അന്തിമ ലക്ഷ്യമായ സ്വർഗ്ഗലബ്ധിക്ക് കുടുംബബന്ധം അത്യന്താപേക്ഷിതമാണെന്ന് ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇമാം ഇബ്നു ഹജർ അൽ അസ്ഖലാനി (റ) തന്റെ ‘ഫത്ഹുൽ ബാരി’യിൽ വിവരിക്കുന്നു: “കുടുംബബന്ധം ചേർക്കുക എന്നത് നിർബന്ധമായ (വാജിബ്) കാര്യമാണ്. അത് മുറിക്കുന്നത് വൻപാപമാണ്. അല്ലാഹുവിനോടുള്ള വിശ്വാസം സത്യസന്ധമാണെങ്കിൽ അതിന്റെ പ്രതിഫലനം ഒരാളുടെ ബന്ധുക്കളോടുള്ള പെരുമാറ്റത്തിൽ ഉണ്ടാകണം.” ഒരു വിശ്വാസിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം കുടുംബബന്ധം എന്നത് കേവലമൊരു പാരമ്പര്യമല്ല, മറിച്ച് അല്ലാഹുവിനോടുള്ള ബാധ്യതയാണ്. ബന്ധുക്കൾ നമ്മോട് അകൽച്ച കാണിച്ചാൽ പോലും അവരെ ചേർത്തുപിടിക്കുന്നത് നമ്മുടെ ഈമാനിന്റെ കരുത്തിനെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

2. കുടുംബ ബന്ധം: ബർക്കത്തിന്റെയും ആയുസ്സിന്റെയും താക്കോൽ

ജീവിതത്തിൽ ഭൗതികമായ പുരോഗതിയും ആത്മീയമായ സമാധാനവും ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏതൊരാൾക്കും ഇസ്ലാം നൽകുന്ന ഏറ്റവും ലളിതമായ പരിഹാരമാണ് കുടുംബബന്ധം ചേർക്കൽ. ഇത് കേവലമൊരു വിശ്വാസമല്ല, മറിച്ച് അല്ലാഹുവിന്റെ വാഗ്ദാനമാണ്. നന്മ ചെയ്യുന്നവർക്ക് അല്ലാഹു വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന ഐശ്വര്യത്തെക്കുറിച്ച് ഖുർആൻ പറയുന്നു:

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً ۖ وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ (സൂറത്തുന്നഹ്ല്: 97) “ഏതൊരു സ്ത്രീയും പുരുഷനും വിശ്വാസിയായിക്കൊണ്ട് സൽകർമ്മം പ്രവർത്തിക്കുന്നുവോ, തീർച്ചയായും അവർക്ക് നാം നല്ലൊരു ജീവിതം നൽകുന്നതാണ്. അവർ പ്രവർത്തിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നതിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായതിന് അനുസൃതമായി അവർക്കുള്ള പ്രതിഫലം നാം അവർക്ക് നൽകുകയും ചെയ്യും.”

കുടുംബബന്ധം ചേർക്കൽ ഏറ്റവും വലിയ സൽകർമ്മങ്ങളിൽ ഒന്നായതിനാൽ ‘നല്ല ജീവിതം’ എന്നതിൽ സമ്പത്തിലെയും ആയുസ്സിലെയും ബറക്കത്ത് ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രവാചകൻ (സ) ഈ വിഷയത്തിൽ നൽകിയ ഉറപ്പുകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

• “കുടുംബബന്ധം ചേർക്കലും സൽസ്വഭാവവും അയൽവാസികളോടുള്ള നല്ല പെരുമാറ്റവും നാടിനെ അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുത്തുകയും ആയുസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.” (അഹ്‌മദ്).
• “പ്രതിഫലം ഏറ്റവും വേഗത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ആരാധന (അല്ലാഹുവിനുള്ള അനുസരണം) കുടുംബബന്ധം ചേർക്കലാണ്.” (ഇബ്നു മാജ). അതായത് ഇതിന്റെ ഗുണം പരലോകത്ത് മാത്രമല്ല, ഈ ദുനിയാവിലും വേഗത്തിൽ ദൃശ്യമാകും.

ഇമാം ഇബ്നുൽ ഖയ്യിം (റ) തന്റെ ‘അൽ വാബിലുസ്സയ്യിബ്’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ നന്മകൾ സമ്പത്തിനെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു എന്ന് വിവരിക്കുന്നു: “പുണ്യകർമ്മങ്ങളും കുടുംബബന്ധം ചേർക്കലും സ്വദഖയും (ദാനം) തീർച്ചയായും സമ്പത്ത് വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും അതിൽ വിശാലത നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.” കുടുംബബന്ധം ചേർക്കുന്നത് വഴി ഒരാളുടെ സമ്പത്തിൽ വർദ്ധനവുണ്ടാകുമെന്ന് മാത്രമല്ല, ഉള്ള സമ്പത്തിൽ സംതൃപ്തിയും (ഖനാഅത്ത്) സമാധാനവും ലഭിക്കാനും അത് കാരണമാകുന്നു. ആയുസ്സും ഐശ്വര്യവും വർദ്ധിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കാത്തവർ ആരുമുണ്ടാകില്ല. അനസ് (റ) റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു:

“തന്റെ ഉപജീവനത്തിൽ വിശാലത ലഭിക്കാനും ആയുസ്സ് വർദ്ധിക്കാനും ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ കുടുംബബന്ധം ചേർക്കട്ടെ.” (ബുഖാരി)

അലി (റ) നിവേദനം ചെയ്ത മറ്റൊരു ഹദീസിൽ ഇപ്രകാരം കൂടിയുണ്ട്: “ആരെങ്കിലും ആയുസ്സ് നീട്ടിക്കിട്ടാനും വിഭവങ്ങൾ വർദ്ധിക്കാനും ദുർമരണം ഇല്ലാതാകാനും ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ അവൻ അല്ലാഹുവെ സൂക്ഷിക്കുകയും കുടുംബബന്ധം ചേർക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ.” (ബസ്സാർ, ഹാകിം)

3. അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യത്തിലേക്കും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുമുള്ള വഴി

കുടുംബബന്ധം ചേർക്കുക എന്നത് കേവലമൊരു ഐച്ഛിക കർമ്മമല്ല, മറിച്ച് അല്ലാഹുവിന്റെ സ്നേഹവും കാരുണ്യവും ലഭിക്കാനുള്ള പ്രധാന ഉപാധിയാണ്. അത് മുറിക്കുന്നത് അല്ലാഹുവിന്റെ ശാപത്തിന് കാരണമാകുമെന്ന് പ്രമാണങ്ങൾ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു:

“എന്നാൽ നിങ്ങൾ അധികാരം കൈയാളുകയാണെങ്കിൽ ഭൂമിയിൽ കുഴപ്പമുണ്ടാക്കുവാനും നിങ്ങളുടെ കുടുംബബന്ധങ്ങൾ വിച്ഛേദിക്കുവാനുമാണോ നിങ്ങൾ മുതിരുന്നത്? അത്തരക്കാരെയാകുന്നു അല്ലാഹു ശപിച്ചിട്ടുള്ളത്. അങ്ങനെ അവർക്ക് ചെവി കേൾക്കാതാക്കുകയും അവരുടെ കണ്ണുകൾക്ക് കാഴ്ചയില്ലാതാക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു.” (സൂറത്തു മുഹമ്മദ്: 22-23).

അല്ലാഹുവിന്റെ ശാപം എന്നു പറഞ്ഞാൽ അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യത്തിൽ നിന്ന് വിദൂരത്തിലാകലാണ്. മറ്റൊരു ആയത്തിൽ അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യം ലഭിക്കുന്നവരെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു:

“ചേർക്കപ്പെടണമെന്ന് അല്ലാഹു കല്പിച്ചതിനെ (കുടുംബബന്ധത്തെ) ചേർക്കുന്നവരും, തങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവിനെ ഭയപ്പെടുകയും വിചാരണയിലെ തിന്മയെ പേടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരാണവർ.” (സൂറത്തുർറഅ്ദ്: 21).

പ്രവാചകൻ (സ) വിവരിക്കുന്നു: “അല്ലാഹു തആല പറഞ്ഞു: ഞാൻ അല്ലാഹുവാകുന്നു, ഞാൻ റഹ്‌മാൻ (പരമകാരുണികൻ) ആകുന്നു. ഞാൻ ‘റഹിമിനെ’ (കുടുംബബന്ധത്തെ) സൃഷ്ടിച്ചു. എന്റെ നാമത്തിൽ നിന്ന് അതിന് ഒരു പേര് ഞാൻ നൽകി. അതിനാൽ ആരെങ്കിലും അത് ചേർക്കുന്നുവോ അവനെ ഞാൻ ചേർക്കും. ആരെങ്കിലും അത് മുറിക്കുന്നുവോ അവനെ ഞാൻ മുറിച്ചുകളയും (എന്റെ കാരുണ്യത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റും).” (അബൂദാവൂദ്, തിർമിദി).

മറ്റൊരു ഹദീസിൽ സ്വർഗ്ഗപ്രവേശനത്തെക്കുറിച്ച് കാണാം: ഒരാൾ പ്രവാചകനോട് (സ) ചോദിച്ചു: “എന്നെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുന്ന ഒരു കർമ്മത്തെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതന്നാലും.” പ്രവാചകൻ പറഞ്ഞു: “നീ അല്ലാഹുവെ ആരാധിക്കുക, അവനിൽ ഒന്നിനെയും പങ്കുചേർക്കാതിരിക്കുക, നമസ്കാരം നിലനിർത്തുക, സകാത്ത് നൽകുക, കുടുംബബന്ധം ചേർക്കുക.” (ബുഖാരി, മുസ്ലിം).

• ഇമാം ഇബ്നു ഹജർ അൽ ഹൈതമി (റ) തന്റെ ‘അസ്സവാജിർ’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ കുടുംബബന്ധം മുറിക്കുന്നതിനെ വൻപാപങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിലാണ് എണ്ണുന്നത്: “കുടുംബബന്ധം മുറിക്കുക എന്നത് വൻപാപങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. അത് ചേർക്കുന്നവന് സ്വർഗ്ഗം വാഗ്ദാനം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, മുറിക്കുന്നവന് നരകം കൊണ്ട് താക്കീത് നൽകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.”
• ഇമാം ഇബ്നുൽ ജൗസി (റ) പറയുന്നു: “കുടുംബബന്ധം ചേർക്കൽ റബ്ബിന്റെ കോപത്തെ ശമിപ്പിക്കുകയും, ദുർമരണത്തെ തടയുകയും, കുടുംബാംഗങ്ങൾക്കിടയിൽ സ്നേഹം നിർബന്ധമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.”
• ഇമാം ഗസ്സാലി (റ) പറയുന്നു: “ആരെങ്കിലും തന്റെ ഹൃദയം ശുദ്ധമാകാനും പ്രാർത്ഥനകൾക്ക് ഉത്തരം ലഭിക്കാനും ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ അവൻ കുടുംബബന്ധം ചേർക്കട്ടെ.”

ആയിഷ (റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: പ്രവാചകൻ (സ) പറഞ്ഞു: “കുടുംബബന്ധം (റഹിം) അല്ലാഹുവിന്റെ അർശിന്മേൽ തൂങ്ങിക്കിടന്നുകൊണ്ട് ഇപ്രകാരം പറയും: എന്നെ ചേർക്കുന്നவனை അല്ലാഹു ചേർക്കട്ടെ, എന്നെ മുറിക്കുന്നவனை അല്ലാഹു മുറിക്കട്ടെ.” (മുസ്ലിം)

4. കുടുംബബന്ധം ചേർക്കൽ: സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള സുരക്ഷിതമായ പാത

പരലോക വിജയവും സ്വർഗ്ഗലബ്ധിയും ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏതൊരു വിശ്വാസിയും നിർബന്ധമായും പാലിക്കേണ്ട ഒന്നാണ് കുടുംബബന്ധം ചേർക്കൽ. ഇത് സ്വർഗ്ഗപ്രവേശനത്തിനുള്ള അടിസ്ഥാന മാനദണ്ഡങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഇസ്ലാം കാണുന്നു. സ്വർഗ്ഗസ്ഥരായ വിശ്വാസികളുടെ ഗുണഗണങ്ങൾ വിവരിക്കവെ അല്ലാഹു പറയുന്നു:

“അതായത്, സ്ഥിരവാസത്തിനുള്ള സ്വർഗ്ഗത്തോപ്പുകൾ. അവരും അവരുടെ പിതാക്കളിൽ നിന്നും ഇണകളിൽ നിന്നും സന്തതികളിൽ നിന്നും സദ്‌വൃത്തരായവരും അതിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതാണ്. മലക്കുകൾ എല്ലാ വാതിലുകളിലൂടെയും അവരുടെ അടുക്കൽ കടന്നുചെന്നിട്ട് പറയും: നിങ്ങൾ ക്ഷമിച്ചതുകൊണ്ട് നിങ്ങൾക്ക് സമാധാനമുണ്ടായിരിക്കട്ടെ. ഈ ലോകത്തിന്റെ പരിസമാപ്തി എത്ര നല്ലത്!” (സൂറത്തുർറഅ്ദ്: 23-24).

പ്രവാചകൻ (സ) സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള എളുപ്പവഴിയായി ഇതിനെ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു:

“ജനങ്ങളേ, നിങ്ങൾ സലാം വ്യാപിപ്പിക്കുക, ഭക്ഷണം നൽകുക, കുടുംബബന്ധം ചേർക്കുക, ജനങ്ങൾ ഉറങ്ങുമ്പോൾ രാത്രിയിൽ നമസ്കരിക്കുക; എങ്കിൽ നിങ്ങൾക്ക് സമാധാനത്തോടെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പ്രവേശിക്കാം.” (തിർമിദി, ഇബ്നു മാജ, അഹ്‌മദ്).

ഇബ്നു അബീ ദുൻയാ (റ) തന്റെ ‘അൽ ഇഖ്‌വാൻ’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ സലഫുകളുടെ വചനമായി ഉദ്ധരിക്കുന്നു: “ഒരാൾ തന്റെ കുടുംബബന്ധം ചേർക്കുന്നിടത്തോളം കാലം അവൻ നന്മയിലായിരിക്കും. തീർച്ചയായും സ്വർഗ്ഗം പരിശുദ്ധമാണ്, പരിശുദ്ധരായവർ (ബന്ധങ്ങൾ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നവർ) മാത്രമേ അതിൽ പ്രവേശിക്കുകയുള്ളൂ.”

5. ബന്ധം മുറിച്ചവനെ ചേർക്കൽ: യഥാർത്ഥ സിലത്തുർറഹിം

നമ്മോട് നന്നായി പെരുമാറുന്നവരോട് തിരിച്ച് നന്നായി പെരുമാറുക എന്നത് ഒരു സാമൂഹിക മര്യാദ മാത്രമാണ്. എന്നാൽ, നമ്മോട് ബന്ധം വിച്ഛേദിച്ചവരോടും തിന്മ ചെയ്തവരോടും നന്മയോടെ വർത്തിക്കുക എന്നതാണ് ഉന്നതമായ സ്വഭാവ മഹിമ. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

“നന്മയും തിന്മയും സമമാവുകയില്ല. ഏറ്റവും നല്ലത് ഏതോ അത് കൊണ്ട് നീ (തിന്മയെ) പ്രതിരോധിക്കുക. അപ്പോൾ നിനക്കും അവനുമിടയിൽ ശത്രുതയുള്ളവൻ ഒരു ഉറ്റബന്ധുവിനെപ്പോലെയായിത്തീരും.” (സൂറത്തു ഫുസ്സിലത്ത്: 34).

ബന്ധുക്കൾക്കിടയിലെ പിണക്കം തീർക്കുന്നതിന്റെ പ്രതിഫലത്തെക്കുറിച്ച് അല്ലാഹു പറയുന്നു:

“സത്യവിശ്വാസികൾ സഹോദരങ്ങൾ മാത്രമാണ്. അതിനാൽ നിങ്ങളുടെ രണ്ട് സഹോദരങ്ങൾക്കിടയിൽ നിങ്ങൾ അനുരഞ്ജനമുണ്ടാക്കുക.” (സൂറത്തുൽ ഹുജുറാത്ത്: 10).

പ്രവാചകൻ (സ) യഥാർത്ഥ ‘വാസിൽ’ ആരാണെന്ന് കൃത്യമായി നിർവചിച്ചിട്ടുണ്ട്: “പകരം ചെയ്യുന്നവനല്ല യഥാർത്ഥത്തിൽ കുടുംബബന്ധം ചേർക്കുന്നവൻ. മറിച്ച്, തന്റെ കുടുംബബന്ധം മുറിക്കപ്പെട്ടാലും അത് ചേർക്കുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ വാസിൽ.” (ബുഖാരി). മറ്റൊരു ഹദീസ്: “ധർമ്മങ്ങളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും ഉത്തമമായത് ഉള്ളിൽ ശത്രുത വെച്ചുപുലർത്തുന്ന ബന്ധുവിന് നൽകുന്ന ദാനമാണ്.” (അഹ്‌മദ്, തിർമിദി).

അബൂഹുറൈറ (റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: ഒരാൾ പ്രവാചകനോട് (സ) ചോദിച്ചു: “അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, എനിക്ക് ചില ബന്ധുക്കളുണ്ട്. ഞാൻ അവരോട് ബന്ധം ചേർക്കുന്നു, പക്ഷേ അവർ എന്നോട് ബന്ധം മുറിക്കുന്നു. ഞാൻ അവർക്ക് നന്മ ചെയ്യുന്നു, അവർ എന്നോട് തിന്മ ചെയ്യുന്നു…” അപ്പോൾ പ്രവാചകൻ (സ) പറഞ്ഞു: “നീ പറഞ്ഞത് സത്യമാണെങ്കിൽ, നീ അവർക്ക് ‘ചൂടുള്ള ചാരം’ തീറ്റിക്കുന്നത് പോലെയാണ്. നീ ഈ നിലയിൽ തുടരുന്നിടത്തോളം കാലം അല്ലാഹുവിൽ നിന്നുള്ള ഒരു സഹായി (മലക്ക്) നിന്നോടൊപ്പം അവർക്കെതിരെ ഉണ്ടായിരിക്കും.” (സ്വഹീഹ് മുസ്ലിം).

ഇമാം നവവി (റ) ‘ശറഹു മുസ്ലിമിൽ’ ഇതിനെ വിവരിക്കുന്നത്, അവർ ചെയ്യുന്ന പാപം നിമിത്തം ചൂടുള്ള ചാരം കഴിക്കുന്നവനുണ്ടാകുന്ന വേദന അവർക്ക് അനുഭവപ്പെടുമെന്നാണ്. എന്നാൽ നന്മ ചെയ്യുന്നവന് വലിയ പ്രതിഫലമുണ്ട്. ഇമാം ഇബ്നു ഹജർ അൽ അസ്ഖലാനി (റ) രേഖപ്പെടുത്തുന്നു: “യഥാർത്ഥ ‘വാസിൽ’ എന്നാൽ തന്നോട് കടപ്പാടില്ലാത്തവർക്കും നന്മ ചെയ്യുന്നവനാണ്.”

ഇന്നത്തെ ലോകത്ത് നാം അങ്ങേയറ്റത്തുള്ളവരുമായി സെക്കൻഡുകൾക്കുള്ളിൽ ‘കണക്റ്റഡ്’ ആണ്. എന്നാൽ സ്വന്തം രക്തബന്ധമുള്ളവരുമായി നാം എത്രത്തോളം ‘ഡിസ്കണക്റ്റഡ്’ ആണെന്ന് ആലോചിക്കണം. സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ഫോളോവേഴ്സിനേക്കാൾ പ്രധാനം പ്രതിസന്ധിയിൽ കൂടെ നിൽക്കുന്ന കുടുംബാംഗങ്ങളാണ്. “We are more connected than ever, but more disconnected from the ones who matter most.”

80 വർഷം നീണ്ടുനിന്ന വിഖ്യാതമായ ‘ഹാർവാർഡ് സ്റ്റഡി ഓഫ് അഡൽറ്റ് ഡെവലപ്മെന്റ്’ പ്രകാരം മനുഷ്യന്റെ സന്തോഷത്തെയും ആയുസ്സിനെയും നിർണ്ണയിക്കുന്നത് പണമോ പദവിയോ അല്ല, മറിച്ച് കുടുംബവുമായുള്ള ഊഷ്മളമായ ബന്ധങ്ങളാണ്. പ്രവാചകൻ (സ) 14 നൂറ്റാണ്ട് മുമ്പ് പറഞ്ഞ “കുടുംബബന്ധം ആയുസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കും” എന്ന സത്യത്തെ ഈ പഠനങ്ങൾ ശരിവെക്കുന്നു. നമ്മുടെ വാശികളേക്കാളും ഈഗോയേക്കാളും വലുതായിരിക്കണം നമ്മുടെ കുടുംബം. നമ്മോട് പിണങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഒരു ബന്ധുവിനെ ഇന്ന് തന്നെ ഒന്ന് വിളിക്കാനോ സന്ദർശിക്കാനോ നമുക്ക് സാധിക്കണം. ആ ഒരു കാൽവെപ്പാണ് യഥാർത്ഥ ‘സിലത്തുർറഹിം’. അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യം നമ്മിലേക്ക് ഒഴുകി വരാൻ അത് കാരണമാകും.

റബ്ബ് തൗഫീഖ് നൽകട്ടെ – ആമീൻ.