നോമ്പിന്റെ സമ്മാനങ്ങൾ

ആരാധനകളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും ഉൽകൃഷ്ടവും അല്ലാഹുവിലേക്ക് അടുപ്പിക്കുന്ന മഹത്തായ പുണ്യകർമ്മവുമാണ് നോമ്പ്. യഥാർത്ഥ വിശ്വാസികളുടെയും ഭയഭക്തിയുള്ളവരുടെയും അടയാളവുമാണത്. ഇത് ആത്മാവിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും സ്വഭാവത്തെ സംസ്കരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. നോമ്പ് എന്നത് തഖ്‌വയുടെ (ഭയഭക്തി) പാഠശാലയും സന്മാർഗത്തിന്റെ കേന്ദ്രവുമാണ്. സത്യസന്ധമായ ഉദ്ദേശ്യത്തോടും ശരിയായ രീതിയിലും   നോമ്പ് അനുഷ്ഠിച്ചാൽ ദുനിയാവിലും ആഖിറത്തിലും വിജയിച്ചവരിൽ അവൻ ഉൾപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ തന്നെ, നോമ്പിന്റെ ഗുണഫലങ്ങളും വലിയ പ്രതിഫലവും വ്യക്തമാക്കുന്ന ധാരാളം പ്രമാണങ്ങൾ വിശുദ്ധ ഖുർആനിലും ഹദീസുകളിലും നമുക്ക് കാണാൻ കഴിയും. നോമ്പ് അനുഷ്ഠിക്കുമ്പോൾ അനുഭവപ്പെടുന്ന പ്രയാസങ്ങളെ ലഘൂകരിക്കാനും കൂടുതൽ പുണ്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ വിശ്വാസിയെ പ്രേരിപ്പിക്കാനും ഈ വചനങ്ങൾ  നമ്മെ സഹായിക്കുന്നു.

​1. നോമ്പ് ഒരു പരിചയാണ്

​നോമ്പിന്റെ മഹത്വത്തെക്കുറിച്ച് വന്ന പരാമർശങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ് അത് ഒരു പരിച ആണെന്നത്. അതായത്, അടിമയെ നരകാഗ്നിയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്ന ഒരു മറയാണത്. ജാബിർ (റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: പ്രവാചകൻ (സ) പറഞ്ഞു:

​”الصَّوْمُ جُنَّةٌ يَسْتَجِنُّ بِهَا الْعَبْدُ مِنَ النَّارِ” (رواه أحمد)

അർത്ഥം: “നോമ്പ് ഒരു പരിചയാണ്, അത് മുഖേന ‘ഒരു മനുഷ്യൻ നരകത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണം തേടുന്നു.” (മുസ്നദ് അഹ്മദ്)

മനുഷ്യൻറെ ജന്മവാസനകളിൽ പെട്ട തിന്മകളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുവാൻ നോമ്പ് അവനെ സഹായിക്കും.കാരണം നോമ്പിലൂടെ അവൻറെ വികാരങ്ങൾക്കും ശാരീരിക ഇഛകൾക്കും എന്ന് നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തപ്പെടും.ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാരിൽ അഗ്രഗണ്യനായ ഇമാം ഇബ്നു ഹജർ (റ) തന്റെ ‘ഫത്ഹുൽ ബാരി’യിൽ ഇതിനെ ഇപ്രകാരം വിശദീകരിക്കുന്നു:

​”مَعْنَى كَوْنِهِ جُنَّةً أَيْ سِتْرًا يَسْتُرُ الصَّائِمَ مِنَ الْمَعَاصِي فِي الدُّنْيَا، وَيَسْتُرُهُ مِنَ النَّارِ فِي الْآخِرَةِ.”

(فتح الباري لابن حجر)

 “നോമ്പ് ഒരു പരിചയാണ് എന്നതിന്റെ അർത്ഥം, അത് നോമ്പുകാരനെ ദുനിയാവിൽ വെച്ച് പാപങ്ങളിൽ നിന്നും തെറ്റുകളിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കുന്ന ഒരു മറയാണ് എന്നും, പരലോകത്ത് അവനെ നരകാഗ്നിയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്ന മറയാണ് എന്നുമാണ്.”

​2.ശാരീരിക വികാരങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗം.

​തിന്മകളിലേക്ക് നമ്മളെ നയിക്കുന്ന നമ്മുടെ മാനുഷികമായ വികാരങ്ങളുടെ തള്ളിച്ചയെ തടയാനും സ്വഭാവത്തെ നന്നാക്കാനും നോമ്പ് സഹായിക്കുന്നു. അതിനാൽ തന്നെയാണ് വിവാഹം കഴിക്കാൻ കഴിവില്ലാത്ത യുവാക്കളോട് അവരുടെ വികാരങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാനായി നോമ്പ് അനുഷ്ഠിക്കാൻ പ്രവാചകൻ (സ) നിർദ്ദേശിച്ചത്. കാരണം നോമ്പ് അതിനുള്ള ഏറ്റവും നല്ല പരിശീലനശാലയാണ്.

​ബ്രിട്ടീഷ് എഴുത്തുകാരനും വിശുദ്ധ ഖുർആനിന്റെ ആദ്യ ഇംഗ്ലീഷ് വിവർത്തകനായും അറിയപ്പെടുന്ന മർമ്മഡ്യൂക്ക് പിക്തൽ (Marmaduke Pickthall) നോമ്പിനെ കുറിച്ച് ഒരിക്കൽ പറഞ്ഞത് ശാരീരിക ഇച്ഛകൾക്ക് മേൽ ഒരു മനുഷ്യൻ നേടുന്ന ‘വിജയമാണ് എന്നാണ്. The cultural side of Islam എന്ന തൻറെ വിശ്വപ്രസിദ്ധമായ കൃതിയിൽ അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

 “The fast is a miracle of self-discipline. It is the victory of the spirit over the body, and of the will over the appetite.

മഹാനായ ഇബ്നു മസ്ഊദ് (റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: പ്രവാചകൻ (സ) പറഞ്ഞു:

​”يَا مَعْشَرَ الشَّبَابِ مَنِ اسْتَطَاعَ مِنْكُمُ الْبَاءَةَ فَلْيَتَزَوَّجْ فَإِنَّهُ أَغَضُّ لِلْبَصَرِ وَأَحْصَنُ لِلْفَرْجِ وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَعَلَيْهِ بِالصَّوْمِ فَإِنَّهُ لَهُ وِجَاءٌ” (متفق عليه)

അർത്ഥം: “യുവാക്കളേ, നിങ്ങളിൽ ആർക്കെങ്കിലും വിവാഹത്തിന് കഴിവുണ്ടെങ്കിൽ അവൻ വിവാഹം കഴിക്കട്ടെ. അത് കണ്ണുകളെ താഴ്ത്താനും ഗുഹ്യാവയവത്തെ സംരക്ഷിക്കാനും സഹായിക്കും. ആർക്കെങ്കിലും അതിന് സാധിച്ചില്ലെങ്കിൽ അവൻ നോമ്പ് അനുഷ്ഠിക്കട്ടെ, തീർച്ചയായും അത് അവനൊരു കവചമാണ്.” (ബുഖാരി, മുസ്ലിം)

​3. സ്വർഗത്തിലേക്കുള്ള കവാടം (അർറയ്യാൻ)

​സ്വർഗത്തിലേക്കുള്ള വഴികളിൽ ഒന്നായും അതിലെ ഒരു കവാടമായും നോമ്പ് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അബൂ ഉമാമ (റ) നിവേദനം: അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, എനിക്ക് ഉപകാരപ്രദമായ ഒരു കാര്യം കൽപിച്ചു തന്നാലും.” പ്രവാചകൻ (സ) പറഞ്ഞു: “നീ നോമ്പ് അനുഷ്ഠിക്കുക, അതിന് തുല്യമായി മറ്റൊന്നുമില്ല.” അല്ലാഹുവിലേക്ക് അടുക്കാൻ നോമ്പിനോളം തുല്യമായ മറ്റൊന്നുമില്ലെന്ന് പ്രവാചകൻ (സ) ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാക്കി. നോമ്പുകാർക്ക് മാത്രമായി സ്വർഗത്തിൽ ഒരു പ്രത്യേക കവാടമുണ്ടെന്നും  അറിയിച്ചു. സഹ്ല് ബിൻ സഅദ് (റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: പ്രവാചകൻ (സ) പറഞ്ഞു:

​”إِنَّ فِي الْجَنَّةِ بَابًا يُقَالُ لَهُ الرَّيَّانُ يَدْخُلُ مِنْهُ الصَّائِمُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لَا يَدْخُلُ مِنْهُ أَحَدٌ غَيْرُهُمْ يُقَالُ أَيْنَ الصَّائِمُونَ فَيَقُومُونَ لَا يَدْخُلُ مِنْهُ أَحَدٌ غَيْرُهُمْ فَإِذَا دَخَلُوا أُغْلِقَ فَلَمْ يَدْخُلْ مِنْهُ أَحَدٌ” (متفق عليه)

അർത്ഥം: “സ്വർഗത്തിൽ ‘റയ്യാൻ’ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു വാതിലുണ്ട്. അന്ത്യദിനത്തിൽ നോമ്പുകാർ അതിലൂടെ പ്രവേശിക്കും. അവരല്ലാതെ മറ്റാരും അതിലൂടെ പ്രവേശിക്കുകയില്ല. നോമ്പുകാർ എവിടെ എന്ന് വിളിച്ചു ചോദിക്കപ്പെടും. അപ്പോൾ അവർ എഴുന്നേറ്റ് വരും. അവർ പ്രവേശിച്ചു കഴിഞ്ഞാൽ ആ വാതിൽ അടക്കപ്പെടും. പിന്നീട് ആരും അതിലൂടെ പ്രവേശിക്കില്ല.” (ബുഖാരി, മുസ്ലിം)

ഈ വാതിലിന് എന്തുകൊണ്ടാണ് ‘റയ്യാൻ’ എന്ന് പേര് വന്നതെന്ന് ഇമാം ഇബ്നു ഹജർ (റ) വിശദീകരിക്കുന്നു:

​”إِنَّمَا سُمِيَ بِالرَّيَّانِ لِمُنَاسَبَتِهِ لِحَالِ الصَّائِمِينَ، فَإِنَّهُمْ عَطِشُوا فِي الدُّنْيَا لِلَّهِ، فَجُوزُوا بِالدُّخُولِ مِنْ بَابٍ اسْمُهُ الرَّيَّانُ الَّذِي هُوَ مُشْتَقٌ مِنَ الرِّيِّ، وَهُوَ ضِدُّ الْعَطَشِ.”

(فتح الباري لابن حجر)

​മലയാള പരിഭാഷ: “നോമ്പുകാരുടെ അവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായതിനാലാണ് അതിന് ‘റയ്യാൻ’ എന്ന് പേര് നൽകപ്പെട്ടത്. കാരണം അവർ ദുനിയാവിൽ അല്ലാഹുവിനുവേണ്ടി ദാഹം സഹിച്ചവരാണ്. അതിനാൽ ‘രിയ്യി’ (ദാഹം തീരൽ) എന്ന വാക്കിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച ‘റയ്യാൻ’ എന്ന കവാടത്തിലൂടെ പ്രവേശനം നൽകി അവർക്ക് പ്രതിഫലം നൽകപ്പെടുന്നു. ‘രിയ്യി’ എന്നത് ദാഹത്തിന്റെ വിപരീത പദമാണ്.”

​4. അന്ത്യനാളിലെ ശുപാർശ (ശഫാഅത്ത്)

​പരലോകത്ത് നോമ്പ് അതിന്റെ ഉടമസ്ഥന് വേണ്ടി ശുപാർശ ചെയ്യും.നമുക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ശുപാർശയാവശ്യമുള്ള സമയമാണ് പരലോകം.നമ്മുടെ നോമ്പ് നമുക്ക് വേണ്ടി ശുപാർശ ചെയ്യുമെന്ന് നബിതങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. അബ്ദുല്ലാഹി ബിൻ അംറ് ബിൻ ആസ് (റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: പ്രവാചകൻ (സ) പറഞ്ഞു:

​”الصِّيَامُ وَالْقُرْآنُ يَشْفَعَانِ لِلْعَبْدِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَقُولُ الصِّيَامُ أَيْ رَبِّ مَنَعْتُهُ الطَّعَامَ وَالشَّهَوَاتِ بِالنَّهَارِ فَشَفِّعْنِي فِيهِ وَيَقُولُ الْقُرْآنُ مَنَعْتُهُ النَّوْمَ بِاللَّيْلِ فَشَفِّعْنِي فِيهِ قَالَ فَيُشَفَّعَانِ” (رواه أحمد)

അർത്ഥം: “നോമ്പും ഖുർആനും അന്ത്യദിനത്തിൽ അടിമക്ക് വേണ്ടി ശുപാർശ ചെയ്യും. നോമ്പ് പറയും: ‘എന്റെ രക്ഷിതാവേ, പകൽ സമയത്ത് ഭക്ഷണത്തിൽ നിന്നും വികാരങ്ങളിൽ നിന്നും ഞാൻ അവനെ തടഞ്ഞു. അതിനാൽ അവനിൽ എന്റെ ശുപാർശ സ്വീകരിക്കേണമേ.’ ഖുർആൻ പറയും: ‘രാത്രിയിൽ ഉറക്കത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ അവനെ തടഞ്ഞു, അതിനാൽ എന്നെയും ശുപാർശ ചെയ്യാൻ അനുവദിക്കേണമേ.’ അപ്പോൾ അവരുടെ ശുപാർശ സ്വീകരിക്കപ്പെടും.” (മുസ്നദ് അഹ്മദ്)

​അന്ത്യദിനത്തിൽ അല്ലാഹുവിന്റെ അനുവാദപ്രകാരം ചിലർക്ക് ശുപാർശ ചെയ്യാൻ അധികാരമുണ്ടെന്ന് ഖുർആൻ പറയുന്നു. നന്മകൾക്ക് രൂപം നൽകാൻ അല്ലാഹുവിന് കഴിയുമെന്നതിനാൽ, നോമ്പിന് ശുപാർശ ചെയ്യാൻ അനുവാദം ലഭിക്കുമെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ ഇതിനോട് ചേർത്ത് വിശദീകരിക്കുന്നു.

​”يَوْمَئِذٍ لَّا تَنفَعُ الشَّفَاعَةُ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمَنُ وَرَضِيَ لَهُ قَوْلًا”

(സൂറത്ത് ത്വാഹാ: 109)

അർത്ഥം: “പരമകാരുണികനായ അല്ലാഹു ആർക്ക് അനുവാദം നൽകുകയും ആരുടെ വാക്ക് അവൻ തൃപ്തിപ്പെടുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ടോ അവന്നല്ലാതെ അന്നേ ദിവസം ശുപാർശ ഉപകരിക്കുകയില്ല.”

​ഹദീസിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ നോമ്പിന്റെ വാക്ക് (“എന്റെ രക്ഷിതാവേ, ഞാനവനെ തടഞ്ഞു…”) അല്ലാഹു തൃപ്തിപ്പെടുകയും അതിന് അനുവാദം നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന ഒന്നാണ്.

​6. പാപമോചനത്തിനുള്ള മാർഗം

​പാപങ്ങൾ പൊറുക്കപ്പെടാനും തിന്മകൾ മായ്ക്കപ്പെടാനുമുള്ള ഏറ്റവും വലിയ കാരണങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് നോമ്പ്. അബൂഹുറൈറ (റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: പ്രവാചകൻ (സ) പറഞ്ഞു:

​”مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسِبًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ” (متفق عليه)

അർത്ഥം: “ആരെങ്കിലും വിശ്വാസത്തോടും പ്രതിഫലേച്ഛയോടും കൂടി റമദാനിൽ നോമ്പ് അനുഷ്ഠിക്കുന്നുവോ, അവന്റെ മുൻകാല പാപങ്ങൾ പൊറുക്കപ്പെടും.” (ബുഖാരി, മുസ്ലിം)

(ഇവിടെ ഈമാൻ എന്നാൽ അല്ലാഹു ഇത് നിർബന്ധമാക്കി എന്ന് വിശ്വസിക്കലും, ഇഹ്തിസാബ് എന്നാൽ അല്ലാഹുവിൽ നിന്നുള്ള പ്രതിഫലം ആഗ്രഹിക്കലുമാണ്).

ഖുർആൻ പറയുന്നു:

​…وَالصَّائِمِينَ وَالصَّائِمَاتِ… أَعَدَّ اللَّهُ لَهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا”

(സൂറത്തുൽ അഹ്സാബ്: 35)

അർത്ഥം: “…നോമ്പെടുക്കുന്ന പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും… അല്ലാഹു അവർക്ക് പാപമോചനവും (മഗ്ഫിറത്ത്) മഹത്തായ പ്രതിഫലവും ഒരുക്കിവെച്ചിരിക്കുന്നു.”

الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ، وَالْجُمُعَةُ إِلَى الْجُمُعَةِ، وَرَمَضَانُ إِلَى رَمَضَانَ، مُكَفِّرَاتٌ مَا بَيْنَهُنَّ إِذَا اجْتُنِبَتِ الْكَبَائِرُ

അഞ്ചു നേരത്തെ നമസ്കാരങ്ങൾ, ഒരു വെള്ളിയാഴ്ച മുതൽ അടുത്ത വെള്ളിയാഴ്ച വരെ, ഒരു റമദാൻ മുതൽ അടുത്ത റമദാൻ വരെ; ഇവയ്ക്കിടയിലുള്ള പാപങ്ങൾക്ക് ഇവ പരിഹാരമാണ് (വൻപാപങ്ങൾ വർജ്ജിക്കുകയാണെങ്കിൽ).

​6. കണക്കില്ലാത്ത പ്രതിഫലം

​നോമ്പിന്റെ പ്രതിഫലം പരിമിതമല്ല; അത് കണക്കില്ലാതെയാണ് നൽകപ്പെടുന്നത്.മറ്റ് അമലുകൾക്ക് നിർണിതമായ പ്രതിഫലങ്ങൾ വിശദീകരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ നോമ്പിന്റെ പ്രതിഫലം ഹദീസിൽ വന്നിരിക്കുന്നത് ആശ്ചര്യകരമായ രീതിയിലാണ് ‘  അബൂഹുറൈറ (റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: പ്രവാചകൻ (സ) പറഞ്ഞു: അല്ലാഹു അരുൾ ചെയ്യുന്നു:

​”كُلُّ عَمَلِ ابْنِ آدَمَ لَهُ إِلَّا الصِّيَامَ فَإِنَّهُ لِي وَأَنَا أَجْزِي بِهِ” (متفق عليه)

അർത്ഥം: “ആദം സന്തതിയുടെ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും അവനുള്ളതാണ്, നോമ്പ് ഒഴികെ. അത് എനിക്കുള്ളതാണ്, അതിന് ഞാൻ തന്നെയാണ് പ്രതിഫലം നൽകുന്നത്.” (ബുഖാരി, മുസ്ലിം)

മുസ്ലിം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത മറ്റൊരു വചനത്തിൽ ഇങ്ങനെ കാണാം:

 أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «كُلُّ عَمَلِ ابْنِ آدَمَ يُضَاعَفُ، الْحَسَنَةُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا إِلَى سَبْعِمِائَةِ ضِعْفٍ، قَالَ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ: إِلَّا الصَّوْمَ، فَإِنَّهُ لِي وَأَنَا أَجْزِي بِهِ، يَدَعُ شَهْوَتَهُ وَطَعَامَهُ مِنْ أَجْلِي»

(صحيح مسلم: 1151)

 “മനുഷ്യന്റെ ഓരോ നന്മക്കും പത്ത് മുതൽ എഴുനൂറ് ഇരട്ടി വരെ പ്രതിഫലം നൽകപ്പെടും. അല്ലാഹു പറയുന്നു: നോമ്പ് ഒഴികെ; അത് എനിക്കുള്ളതാണ്, അതിന് ഞാൻ പ്രതിഫലം നൽകും. അവൻ എനിക്ക് വേണ്ടി തന്റെ വികാരങ്ങളും ഭക്ഷണവും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.” ആരാധനകളിൽ നോമ്പിനെ അല്ലാഹു തന്റേതായി പ്രത്യേകം ചേർത്തത് അതിന്റെ മഹത്വം കാരണവും, അത് അടിമയും റബ്ബും തമ്മിലുള്ള ആരും കാണാത്ത രഹസ്യമായതിനാലുമാണ്.

​7. ഇരുലോകത്തെയും സന്തോഷം

​ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും സന്തോഷത്തിന് നോമ്പ് കാരണമാകുന്നു. അബൂഹുറൈറ (റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: പ്രവാചകൻ (സ) പറഞ്ഞു:

​”لِلصَّائِمِ فَرْحَتَانِ: فَرْحَةٌ عِنْدَ فِطْرِهِ، وَفَرْحَةٌ عِنْدَ لِقَاءِ رَبِّهِ” (متفق عليه)

അർത്ഥം: “നോമ്പുകാരന് രണ്ട് സന്തോഷങ്ങളുണ്ട്; ഒന്ന് നോമ്പ് തുറക്കുമ്പോഴുള്ള സന്തോഷം, മറ്റൊന്ന് തന്റെ രക്ഷിതാവിനെ കണ്ടുമുട്ടുമ്പോഴുള്ള സന്തോഷം.” (ബുഖാരി, മുസ്ലിം)

​നോമ്പ് തുറക്കുമ്പോൾ, ഒരു വലിയ ആരാധന പൂർത്തിയാക്കാൻ അല്ലാഹു നൽകിയ അനുഗ്രഹത്തിലും, നോമ്പ് സമയത്ത് നിഷിദ്ധമായിരുന്ന ഭക്ഷണപാനീയങ്ങൾ അനുവദനീയമായതിലും അവൻ സന്തോഷിക്കുന്നു. പരലോകത്ത് അല്ലാഹുവെ കണ്ടുമുട്ടുമ്പോൾ, തനിക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ പുണ്യം ആവശ്യമുള്ള ആ സമയത്ത് നോമ്പിന്റെ പൂർണ്ണമായ പ്രതിഫലം ലഭിക്കുന്നത് കണ്ട് അവൻ ആനന്ദഭരിതനാകുന്നു.പ്രവാചകൻ (സ) തന്റെ പ്രാർത്ഥനകളിൽ അല്ലാഹുവിനെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹം പ്രകടിപ്പിക്കുമായിരുന്നു. നോമ്പ് ഈ പദവിയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന കർമ്മമാണ്.

​”أَسْأَلُكَ لَذَّةَ النَّظَرِ إِلَى وَجْهِكَ، وَالشَّوْقَ إِلَى لِقَائِكَ”

(رواه النسائي)

അർത്ഥം: “(എന്റെ അല്ലാഹുവേ), നിന്റെ മുഖത്തേക്ക് നോക്കുന്നതിന്റെ ആസ്വാദനവും നിന്നെ കണ്ടുമുട്ടാനുള്ള തീവ്രമായ ആഗ്രഹവും ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു.”അല്ലാഹുവിനെ കാണുന്ന വിശ്വാസികളുടെ അവസ്ഥയെ ഖുർആൻ ഇപ്രകാരം വർണ്ണിക്കുന്നു:

​”وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ إِلَىٰ رَبِّهَا نَاظِرَةٌ”

(സൂറത്തുൽ ഖിയാമ: 22-23)

അർത്ഥം: “അന്ന് ചില മുഖങ്ങൾ പ്രസന്നമായിരിക്കും; അവ തങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവിനെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നവയുമായിരിക്കും.”

​ചുരുക്കത്തിൽ, നോമ്പുകാരന്റെ അല്ലാഹുവുമായുള്ള ലിഖാഅ് നേരിട്ട് കാണുന്നതിലൂടെയും അവന്റെ തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നതിലൂടെയും ഉണ്ടാകുന്ന പരമമായ ആനന്ദമാണ്.